เรื่องอาหารและโรคสุนัขที่ควรรู้ครับ

 

 
มาว่ากันที่ คนเราคิดว่าโปรตีนเท่านั้นหรือที่หมาต้องการ แล้วอย่างอื่นละ... แล้วโปรตีนอย่าเข้าใจเพียงชื่อว่าคือโปรตีน  แต่ขอให้ดูว่ามันคืออะไร มีความจำเป็นแค่ไหน และมันทำมาจากอะไร  มาเข้าเรื่องกันครับ หนึ่งเลย เวลาเลือกอาหารควรเลือกที่อายุวันที่ผลิต  ต้องเป็นอาหารใหม่และสด  กลิ่นไม่เหม็นหื่นหรือเหม็นสาบ หลีกเลี่ยงดังนี้ มีสารเคมีเช่น Ethoxyquin  BHA  BHT   Propylene Glycol ของใครมีแบบนี้บ้างละ ระวังนะครับ สี รส กลิ่น ที่ปรุงแต่งแบบเทียมๆ มีกลิ่นฉุนจัด หรือเป็นมันเยิ้ม คราบมันนะส่วนใหญ่มาจากน้ำมันเก่าครับ ใครรู้บ้างว่าน้ำมันที่เขาใช้แล้วทิ้งนี่นะ จะมีราคา

 เมื่อก่อนผมมักชิมอาหารหมาทุกครั้งที่เปลี่ยน แต่ตอนนี้ไม่อาว...ดีกว่ามาดูต่อครับ ส่วนผสมหลักเป็นไง?? เขาจะบอกว่าเป็นผลพลอยได้จาก...ไมไม่เขียนตรงๆว่าคืออะไร แล้วใยต้องใช้คำว่าผลพลอยได้??  กลับไปอ่านข้างถุงนะ มันจะมีองค์ประกอบเช่น  กีบ..หนัง.ขน... เศษชิ้นส่วนจากโรงเชือด...กระดูก....ปอด...เขา...เล็บ...ซาก....ผลผลิตจาก....แล้วปลาเป็ดปลาป่นไม่มีหรือ  มีครับแต่มันแพง ....

ถ้าใส่แบบนั้นเขาจะใช้คำว่าทำมาจากเนื้อปลาอะไรสักอย่าง...  ถ้าเขาบอกผลพลอยได้นะ ส่วนใหญ่จะเป็นแบบนี้จ้า..เพราะเป็นแหล่งเดียวที่มีเจ้าโปรตีนอย่างว่า ... มีอีกตัว ผลพลอยได้จากธัญพืชหรือแป้ง ไอ้ผลพลอยได้จากกากของพวกนี้นะมันมีวิตามินนิดเดียวจริงๆ  ก็เพราะมันเป็นเพียงผลพลอยได้ เอาไว้เพิ่มปริมาณ มันเป็นสารที่ไม่มีประโยชน์ทางโภชนาการ แล้วยังจะทำให้ระบบย่อยอาหารออกมาเป็นก้อนแข็งอีกตะหาก ...มันก็มีส่วนดีนะ เขามักบอกว่าเป็นโปรตีนชนิดหนึ่ง  จริงๆแล้วมันเป็นสารที่ดูดซึมได้อยากและไม่มีคุณค่าที่แท้จริงเลย

โปรตีนจากกากถั่วเหลือง ว่ากันว่าหมามันไม่สามารถย่อยเจ้ากากถั่วนี่ได้เหมือนคนครับ   มันไม่มีกรดอะมิโนบางตัวที่ใช้ย่อยได้เหมือนคน   สารเติมเต็มประเภท เซลลูโลส -เซลลูโลสไฟเบอร์ จริงๆแล้วได้จากหนังสือพิมพ์เก่า  ขี้เลื่อย กระดาษแข็งป่น เศษใบไม้แห้ง เปลือกถั่วบด ฯลฯ

ยีสต์ เป็นแหล่งวิตามิน B กรดอะมิโน  และสารอาหารบางชนิด ทำให้อาหารมีรส สี และกลิ่นมากขึ้น  เช่นน้ำที่ผ่านกระบวนการจากโรงงาน น้ำที่ใช้ล้างไก่ชำแหละที่โรงงาน ถ้ากินมากไปเพราะกลิ่นชวนให้กิน จะเป็นอันตรายต่อตับและระบบย่อยอาหาร กากน้ำตาลก็เป็นอีกตัวที่นำมาผสมกับอาหารหมา เขาจะเขียนว่า ซูโครส .โมลาส

 เจ้าตัวนี้ถือเป็นสารเติมเต็มที่ถูกมากและมีน้ำหนักดี....หมาจะชอบกิน และมันยังทำให้หมาอ้วนอีกต่างหาก  เวลาให้หมากินแล้วดู บึ๊บบั๊บ ขึ้นรวดเร็ว บางคนชอบ แต่ควรสังวรไว้น้องหมาจะอยู่กับเราได้นานแค่ไหน แล้วอาหารที่ดีเป็นอย่างไร .... 
 
 
  

 

 
มาต่อที่อาหารชั้นดีครับ จะต้องมีสารอาหารต่อไปนี้จ้า...

วิตามิน A ช่วยป้องกันโรค บำรุงสายตา
เบต้าแคโรทีน ช่วยการดูดซับวิตามิน A
วิตามิน B 1 เพิ่มพลังงานและบำรุงระบบประสาท
วิตามิน B 2 ช่วยในการย่อยไขมันและคาร์โบไฮเดรต
วิตามิน B 6 เสริมสร้างเซลล์ให้แข็งแรงและช่วยย่อยโปรตีน อันนี้สำคัญมากๆ
วิตามิน B 12 ช่วยดูดซับแคลเซียมและป้องกันโรค
วิตามิน D ช่วยดูดซับแคลเซียมและฟอสฟอรัส
วิตามิน E เป็นสารอนุมูลอิสระช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ

ไนอาซิน ทำให้ระบบประสาทและผิวหนังดี ช่วยในการย่อย
กรดแพนโทเทนิก ช่วยลดสารพิษตกค้างในร่างกาย
กรดโฟลิก ช่วยล้าง DNA เอนไซม์ และเม็ดเลือด
โคลีน ช่วยระบบประสาทและการทำงานของตับ
อินนอสิตอล ลดไขมันตกค้างในตับ ลดคลอเลสเตอรอล ป้องกันโรคเบาหวาน
พาบา ป้องกันผิวหนังจากโรคมะเร็ง ทำให้ขนสีสวย
ไบโอติน ช่วยกระบวนการเผาผลาญพลังงาน กรดไขมันและกรดอะมิโน ทำให้ขนสวย
วิตามิน C ช่วยซ่อมแซมเซลล์ที่เสื่อมสภาพ เพิ่มภูมิต้านทานโรค ภูมิแพ้ แบคทีเรีย ไวรัส และมะเร็ง
แคลเซียมเพื่อกระดูกฟัน โครงสร้าง และช่วยการทำงานของลำไส้ใหญ่
ฟอสฟอรัส ช่วยนำออกซิเจนไปเลี้ยงสมองและคงสภาพความเป็นกรด/ด่าง และมีส่วนสำคัญในการทำงานของหลอดเลือดหัวใจ

เหล็ก จะถูกนำโดยกระบวนการผสมกับทองแดงและโปรตีน กลายเป็นเม็ดเลือดแดง
แมงกานีส บำรุงสมอง ประสาท ลดความเจ็บปวด
สังกะสี ป้องกันและต่อต้านอนุมูลอิสระที่ทำให้เกิดมะเร็ง และป้องกันโรคอื่นๆ
ไอโอดีน เป็นสิ่งจำเป็นในระบบการทำงานของต่อมไทรอยด์
ทองแดง ลดการอักเสบและบวม ช่วยซ่อมแซมกระดูก ทำให้ขนสวย
กรดกลูตามิก ช่วยเปลี่ยนสภาพไขมันและน้ำตาล ลดแอมโมเนียในสมอง
ซิลีเนียมและโครเมียม ช่วยป้องกันภูมิแพ้และอาการแก่ก่อนวัย

เป็นไงครับ อาหารชั้นเยี่ยมแบบนี้ หายากหน่อยนะ แต่อาหารทุกตัวที่มี ส่วนใหญ่ก็จะมีสัดส่วนของวิตามินที่จำเป็นเหล่านี้อยู่ด้วยแล้ว เพียงแต่มากน้อย ครบไม่ครบ หรือมีมากแค่ไหน เพียงพอหรือไม่ ต้องอ่านในฉลากข้างถุงครับ .ลองอ่านดูสารอาหารที่จำเป็น สารอาหารที่เขียนไว้ จำเป็นต้องใช้ในสุนัข  ถ้าเขาเขียนไว้นี่ต้องมีตามนั้นนะ ไม่งั้นผู้ผลิตอาหารสุนัขก็เข้าข่ายหลอกเราเช่นกัน  แต่บางยี่ห้อไม่ค่อยเขียนนะไม่รู้เป็นไง ..ถ้าอาหารที่ซื้อมาไม่ดีพอ เพราะงบประมาณต้องจำกัดไว้เพื่ออาหารคนด้วย  ก้อหาซื้อสารอาหารวิตามิน เพิ่มเติมได้ตามความจำเป็น อย่างเช่น ยาบำรุงขน แคลเซียม วิตามินฯลฯ เป็นต้น

ควรเลือกอาหาร ที่ความสดและใหม่พร้อมทั้งตรวจดูฉลากโดยละเอียดว่าเขาเขียนสารอาหารและส่วนผสมอย่างไร  เรื่องความสดใหม่เป็นสิ่งจำเป็น เพราะวิตามินต่างๆจะยังไม่ลดหรือเสื่อมสภาพลง  ผิดจากอาหารที่แม้เกรดดีเยี่ยม หากขาดความสดใหม่ทุกอย่างก็ลดลงตามกาลเวลา วิตามินบางตัวก้อเสื่อมสภาพลงจนแทบไม่เหลือหลอ  ทั้งนี้ควรเลือกที่อายุการผลิตไม่มากเกินหกเดือนก้อยังพอไหวนะ อาหารที่ถูกหลักโภชนาการ  การออกกำลังกายที่พอเพียง และการหวีแปรงขนจะทำให้น้องหมามีสุขภาพขนและผิวหนังที่ดีครับ
 
 
 ผ่านเรื่องอาหารแล้วคราวนี้มาดูเรื่องโรค และสิ่งบอกเหตุว่าเป็นโรคจะรู้ได้อย่างไร อันแรกเลย โรคที่เกิดจากการแพ้ ส่วนใหญ่มันจะแสดงอาการเริ่มต้นให้เรารู้ได้ที่ขนและผิวหนังของน้องหมาครับ  เพราะส่วนนี้เป็นส่วนที่จะขับถ่ายสารพิษของเสียต่างๆที่สำคัญสุดของหมา เนื่องจากมันเป็นทางออกเดียวที่จะทำได้ ดังนั้นขนและผิวหนังจะดีได้ก็ต่อเมื่อ ร่างกายสมบูรณ์แข็งแรงทั้งภายนอก/ภายใน เพราะได้โภชนาการที่ดีไงครับ

 ถ้าเจอนะครับ ถ้าพบเจอขนมีกลิ่นเหม็นและดูเป็นมันเยิ้มเหนียว ผิวหนังชื้นและมีกลิ่น มันคือลางบอกเหตุว่าจะเป็นโรคเรื้อนในอีกไม่นานนัก ผิวหนังที่มีกลิ่นเหม็นเนื่องจากการทำงานของต่อมไขมันที่ขับของเสียอย่างหนัก เกิดทำงานบกพร่องเนื่องจากโภชนาการไม่ดี   มันเป็นตัวทำให้เกิดซีสต์ และขนมีน้ำมันเยิ้ม   หมาที่เป็นแบบนี้ส่วนใหญ่จะแพ้อากาศหนาว ดังนั้นมันจึงชอบที่จะอยู่ในที่อุ่นๆ   แต่ที่อุ่นๆนี่แหละทำให้มันยิ่งคันมากขึ้น เพราะมันแพ้ความหนาวไง  สุดท้ายถ้าไม่ดูแลช่วยเหลือ มันก็จะเป็นขี้เรื้อนโดยปริยาย

 ถ้างั้นนะ   ลองใช้มะนาวหนึ่งลูกต้มจนเดือดสักพัก แล้วนำมากรองเอากากทิ้ง จากนั้นนำไปแช่ตู้เย็นสักหนึ่งคืน แล้วเอาน้ำมะนาวที่ว่านี่นะชโลมทาให้ทั่วตัวน้องหมา  แล้วปล่อยให้แห้งเองโดยไม่ต้องล้างออกรอสักวันเต็มๆแล้วทำใหม่   คราวนี้รอแค่แห้งดีแล้วก็ล้างออกให้สะอาด  น้ำมะนาวจะเป็นยาฆ่าเชื้อที่ไม่เป็นอันตรายและหาง่ายสุด แถมได้ผลดีอีกต่างหากครับ ลองทำซ้ำๆสักสามสี่ครั้งนะ สุดท้ายถ้ายังไม่หายก็ หาหมอครับ ให้หมอตรวจเลือดและผิวหนังอย่างละเอียดเพื่อทำการรักษาต่อไปครับผม 
 
 ตามที่ว่ามานี่นะเป็นว่าน้องหมาต้องได้รับความรักและการเอาใจใส่ที่ดี ได้ออกกำลังกายที่เหมาะสม ได้กินอาหารดี เพื่อสนับสนุนการต้านทานโรคภัยต่างๆ
ว่ากันที่โรคมีหลายอย่าง การตรวจดู และสังเกต ควรมีดังนี้

1 ดูที่โภชนาการว่าน้องหมากินอะไรบ้างในแต่ละวัน อาหารที่กินมีสารอาหารครบมั้ย มีความสะอาดถูกหลักอนามัยที่ดีมั้ย  หรือมันได้กินอะไรแปลกปลอมผิดปกติมั้ย  พฤติกรรมการกินปกติหรือมีปัญหา  เหล่านี้ต้องคอยตรวจดูทุกวันครับ

2 ดูการย่อยอาหาร น้องหมาถ่ายทุกวันหรือไม่ มีการผายลมหรือท้องอืดหรือท้องเสียเป็นอย่างไร ถ้าเป็น ดูว่าเป็นเพราะอาหารมื้อไหน กลิ่นและสีที่ถ่ายออกมาเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง ทีนี้ถ้าไม่สบายหรือกำลังจะป่วย อาการที่จะเห็นก็คือ  อาเจียน  ท้องเสีย  ถ่ายออกมามีมันมากและสีผิดปกติ  อันนี้เกิดจากโรค  และหรือมีพยาธิเต็มท้องแล้วก็ได้  ควรรีบทำการรักษาก่อนที่จะลุกลามเป็นเรื่องใหญ่

3  ดูว่าน้องหมาฉี่เป็นเวลามั้ย  หรือฉี่บ่อยมากๆ ฉี่ทุกที่  หรือฉี่ที่เดิม  สีของฉี่เป็นไงบ้าง  มีเลือดปนหรือมีกลิ่นเหม็นมากจนผิดปกติหรือเปล่า   กินน้ำปกติมั้ย  นี่ดูเรื่องของฉี่ว่าจะเป็นโรคร้ายหรือไม่นะครับ

4  ดูผิวหนังครับ  ผิวหนังและขนเปลี่ยนไปจากปกติบ้างมั้ย  มีสะเก็ด  หรือเป็นตุ่มหนอง  มีฝีช้ำหนองหรือเป็นสิวเม็ดใหญ่ๆบ้างมั้ย  ขนร่วงผิดปกติหรือขนมันเปียกผิดปกติหรือเปล่า   ดูว่ามันคันและเกามากจนไม่น่าเป็นปกติ อันนี้ขนและผิวหนังนี่จะบอกเหตุได้ค่อนข้างชัดว่ากำลังเป็นโรคที่เกี่ยวกับตับหรือไตครับ

5  ดูที่หูครับ  หูเป็นไงบ้าง  อักเสบมีไขมากมีขี้หูเกรอะกรัง มีน้ำตกค้างในหูมั้ย   มีตัวไรหรือเห็บกัดหรือเปล่า    ว่ากันว่าเจ้าพวกยีสต์และแบคทีเรีย มักจู่โจมและแพร่เชื้อในช่วงนี้นะ   โดยผ่านทางหูนี่แหละ  ดังนั้นจึงควรตรวจดูบ่อยๆนะครับ  ถ้ามีอาการเหล่านี้นับเป็นอาการแรกเริ่มของสภาวะไม่สมดุลของอาหาร  และมีสารพิษตกค้างในร่างกาย  การอักเสบและเกิดโรคจะเริ่มที่หูก่อนผิวหนังและขนได้เช่นกันครับ

6   ทีนี้มาถึงตาและจมูก   ตรงจุดนี้จะเกิดอักเสบพร้อมๆไปกับหูก็ได้  ตาที่ระคายเคืองมากๆเป็นผลทำให้ไปอุดตันท่อน้ำตา  ทำให้เกิดน้ำมูกสะสมมากและหายใจลำบากครับ  ดูว่าตาแฉะผิดปกติมั้ย  ตาแดงบวม  นี่เป็นเหตุบอกว่ากำลังมีปัญหาในเรื่องของตับ   ควรตรวจดูบ่อยๆครับ อาหารบางชนิดที่ด้อยคุณภาพนะ  น้องหมากินแล้วมีขี้ตาเยอะ ถ้ากินต่อไปก็จะเป็นแบบที่ว่า  อันนี้เกี่ยวเนื่องกับตับเป็นสำคัญครับ  ลองสังเกตดูนะครับ

7  มาถึงระบบประสาทครับ  ถ้าได้โภชนาการที่ดีก็ไม่ค่อยมีปัญหา  แต่ถ้าได้โภชนาการที่ไม่สมดุลก็เกิดปัญหาได้เช่นกัน  อาจดุมากขึ้นโดยไม่มีเหตุผล  อันนี้สำคัญเหมือนกันนะครับ  ดูว่ามีอาการสั่น  สับสน  ซึมเบื่อ  น้ำหนักเพิ่มหรือลดอย่างรวดเร็ว   มีไข้มั้ย  ลุกนั่งยืนผิดปกติหรือไม่  นอนไม่หลับและมีกลิ่นตัวแรง   กินข้าวปลาอาหารปกติมั้ย   ระวังอาหารที่ไม่ได้คุณภาพนะครับ มีผลมากจริงๆอย่าประมาทครับ

8   ดูว่าการหายใจเป็นไงบ้าง  มีกลิ่นเหม็นหายใจลำบาก   ออกกำลังหรือวิ่งเล่นเหนื่อยเร็วหรือเปล่า   วิ่งเล่นได้นานเท่าเดิมเป็นปกติดีมั้ย   ไอ  หอบ  ใจเต้นแรงผิดปกติมั้ย   ลองจับชีพจรดูนะครับ ตรงเส้นเลือดแดง บริเวณขาหนีบด้านใน   ปกติจะเต้นแบบนี้ครับ หมาเล็ก ชีพจรเต้น 90-120  ครั้งต่อนาที  หมาใหญ่ ชีพจรเต้น 65-90  ครั้งต่อนาที   ลองฝึกจับชีพจรดูครับ   สามารถบอกได้เช่นกันว่าหมาเราสมบูรณ์ดีไหม

9   อารมณ์ครับ คอยสังเกตดูว่าน้องหมา มีอาการซึมกลัว   ขี้ระแวง   ดุผิดปกติ   กัดและทำลายข้าวของผิดปกติ   ฉี่เรี่ยราดทั่วบ้านทั่วเมือง   หรือเครียดมากเรียกก็ไม่ฟังไม่ค่อยสนใจ   อันนี้ก็มาจากอาหารอีกเช่นกัน และรวมถึงการถูกทอดทิ้ง  หรือปล่อยไว้ตัวเดียวในที่เปลี่ยว   ความผิดปกตินี้แสดงให้เห็นสภาพจิตใจของน้องหมาว่าตอนนั้นเป็นอย่างไร   กำลังเครียดมาก   ไม่สบาย   ไม่สบายทั้งใจและกา  ย เจ้าของจากไป   หรือเพื่อนหมาของมันหายไป   อันนี้ก็ทำให้มันเศร้าซึมได้เช่นกัน   มันคิดถึงครับ และมันเครียดหนักกว่าคนอีกนะ เพราะมันพูดบอกใครไม่ได้แต่มันรับรู้ครับ ว่าเจ้าของจากไป  แต่มันไม่เข้าใจถึงสาเหตุว่าทำไมเจ้าของจึงต้องจากไป??

10   สภาพแวดล้อมครับ ตรงนี้ก็ทำให้น้องหมาป่วยได้เช่นกันครับ   ดูว่ามีการฉีดยากันยุง   ยาฆ่าแมลง   ยาฉีดหญ้า   ยาฆ่าเห็บ   สารเคมี   พื้นปูนใหม่   สีใหม่ ผนังเกิดเชื้อรา   สนามหญ้ามีเห็บพิษ   น้ำกิน   พืชที่เป็นพิษ ความชื้น  ของเล่นน้องหมาเก่าจนเกิดเชื้อรา ฯลฯ   อีกเยอะเลยครับเรื่องของสภาพแวดล้อม ทุกวันนี้ต้องยอมรับว่าสารเคมีก็เป็นตัวหนึ่งที่สร้างโรคภัยให้กับน้องหมามากมายทีเดียว    
  ขอนำเรื่องโรคต่างๆที่สุนัขมักจะเป็นบ่อย มานำเสนอกันครับ

 
 เริ่มกันที่โรคขี้เรื้อนครับ

ลักษณะของโร ค  หมาขี้เรื้อน  เป็นคำไทยที่นิยมใช้เรียกสุนัขที่เป็นโรคผิวหนัง  ขนร่วงและมีอาการ ผอมโซ ดังนั้นชาวบ้านทั่วไปจึงรู้จักโรคนี้ด้วยกันทุกคน  สุนัขที่เป็นขี้เรื้อนจะมีอาการคัน  ใช้เท้าเกาตามลำตัว  ชอบเอาตัวไปถูตามไม้  ขนตามร่างกายจะร่วง ซูบผอมเดินโซเซ   สุนัขบางตัวขนร่วงหมดจนถูกเรียกว่า หมาหนังกลับ

สาเหตุและการรักษา สามารถแบ่งออกได้เป็นพวก ๆ ดังนี้

หมัดและเห็บ ปกติจะพบตัวหมัดแดงขึ้นกลางหลัง โคนหาง คอ ลำตัว หมัดจะวิ่งอยู่ตามโคนขน ในแม่สุนัขที่คลอดลูกใหม่มักพบหมัดแดงกลางหลัง  แม่สุนัขจะเอาปาก แทะกลางหลังและโคนหาง  จนทำให้ขนหลุดร่วง การรักษาเห็บในแม่สุนัขลูกอ่อนและลูกสุนัขควรใช้ฝุ่นฆ่าหมัดโรยตามลำตัว  ในสุนัขโตควรใช้น้ำยาผสมน้ำอาบ

 

พยาธิหัวใจ เป็นสาเหตุของโรคนี้ได้ คือ ตัวอ่อนของพยาธิจะอยู่ในกระแสโลหิต   ตัวอ่อนเหล่านี้จะวิ่งไปตามเส้นเลือดฝอยที่ผิวหนังทำให้สุนัขเกิดอาการคันตามผิวหนัง   ต้องใช้เท้าเกาหรือปากแทะ   หรือเอาลำตัวถูกับสิ่งต่างๆ ทำให้ขนร่วง  ถ้าเป็นมากจะเกิดขี้เรื้อนทั้งตัวได้  การตรวจพยาธิหัวใจต้องนำสุนัขไปหา สัตวแพทย์ให้เจาะเลือดตรวจหาตัวอ่อนพยาธิด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อทำการรักษา

การแพ้สารต่าง ๆ สุนัขก็เช่นเดียวกับคน คือ มีการแพ้ได้ เช่นแพ้ยา  ซึ่งเจ้าของมักซื้อยาบำรุงหรือยารักษาอาการป่วยมาให้กิน  ทำให้สุนัขแพ้มีอาการคันได้  หรือบางคนใช้สบู่ที่เป็นกรดแรงไปทำให้สุนัขแพ้มีอาการขนร่วง  โดยเจ้าของ เมื่อเห็นคันก็อาบน้ำฟอกสบู่ให้อีกบ่อย ๆ หรือบางครั้งก็ล้างเอาสบู่ออกไม่หมด  อาการแพ้ก็มากขึ้น

พยาธิผิวหนัง โรคขี้เรื้อนที่เกิดจากพยาธิผิวหนัง  (ขี้เรื้อนแท้)  จะทำให้ผิวหนังคันขนร่วง เป็นทั้งตัวหรือเฉพาะที่ก็ได้ จึงควรให้สัตวแพทย์ตรวจโดยการขูดเอาผิวหนังมาส่องหาพยาธิด้วยกล้องจุลทรรศน์
ขาดฮอร์โมน  การขาดฮอร์โมนเพศทำให้สุนัขขนร่วงได้  มักพบในสุนัขแก่หรือสุนัขที่ถูกทำหมัน   การที่ขนร่วงมีลักษณะเท่ากันหรือเหมือนกันทั้งด้านซ้ายและขวา   สุนัขจะคันตามผิวหนัง   ถ้าพบเช่นนี้ควรให้ฮอร์โมนนั้น ให้สุนัขกินจะก็หายได้
หมั่นสังเกตดูนะครับ

 
 นิ่ว
ลักษณะและอาการของโรคนิ่วที่พบและเป็นปัญหาในสุนัขก็คือ  นิ่วของระบบปัสสาวะโดยพบว่าร้อยละ 90 จะเกิดในกระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะ ส่วนที่เหลือเกิดในไตและท่อไต ช่วงที่สามารถเกิดนิ่วกับสุนัขได้คือ 3-9 ปี
โดยนิ่วจะมีแหล่งกำเนิดอยู่ 2 แห่งคือ แหล่งใหญ่ร้อยละ 95 ของนิ่ว  ที่เกิดจากการตกผลึกของแร่ธาตุในร่างกายได้แก่  แมกนีเซียม  แอมโมเนียม  ฟอสเฟต  อ๊อกซาเล็ท  ยูเรท ฯลฯ แหล่งที่ 2 เกิดจากการตกผลึกของโปรตีนและเมือกในระบบปัสสาวะ  ซึ่งมีจำนวนน้อย
เมื่อแร่ธาตุเหล่านี้เกิดการตกผลึกก็จะเกิดการอุดตัน อาการที่ปรากฏ คือ ฉี่ลำบากออกกะปริดกะปรอยจนไม่ออก หรือถึงขนาดที่เวลาฉี่ต้องเบ่งจนตัวโก่ง  ร้องครวญครางด้วยความเจ็บปวด  บางครั้งจะมีอาการนำด้วยเลือดปนฉี่ออกมา จากสีชมพูจาง ๆ จนถึงเลือดสด  บางตัวมีแต่อาการท้องโตขึ้นเรื่อย ๆ  ฉะนั้นถ้าเห็นว่าสุนัขแสดงอาการแปลกๆ ให้รีบพาไปพบแพทย์โดยด่วนเพื่อตรวจให้ทราบสาเหตุที่แท้จริง

การรักษา ทำได้ตั้งแต่วิธีที่ไม่ต้องผ่าตัดและผ่าตัด  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและชนิดของนิ่วที่เป็น  เช่น ถ้าเป็นนิ่วที่สามารถสลายได้โดยง่ายก็อาจจะให้ทานยาสลายนิ่ว  หรือหากเป็นนิ่วในท่อปัสสาวะสามารถรักษาด้วยการสอดสายยางเข้าไปดูดล้างออกมาโดยไม่ยากเย็น  (ทั้งนี้การรักษาจะต้องกระทำโดยสัตวแพทย์) จนถึงขนาดที่ว่า มีก้อนนิ่วขนาดใหญ่ในกระเพาะปัสสาวะถ้าเป็นเช่นนั้นก็จำเป็นต้องทำการผ่าตัด

 

 โรคลำไส้อักเสบ

ลักษณะอาการ เป็นโรคติดต่อร้ายแรงของสุนัขที่เกิดจากเชื้อไวรัส  โดยมีการะบาดอย่างกว้างขวางเป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ.2521  ลักษณะจำเพราะของโรคคือ สุนัขจะแสดงอาการอาเจียนและท้องร่วงอย่างรุนแรง   สุนัขจะแสดงอาการอย่างฉับพลัน   มีอาการซึม  เบื่ออาหาร  อุจจาระเหลว  ท้องร่วง

 อาการท้องร่วงอาจเกิดภายหลังการอาเจียน หรือเกิดขึ้นพร้อมกัน การถ่ายอุจจาระจะถ่ายพุ่งรุนแรง  ลักษณะอุจจาระเป็นน้ำหรือน้ำปนเลือด อุจจาระมีกลิ่นเหม็นรุนแรง  สุนัขจะแสดงอาการขาดน้ำอย่างรวดเร็วและอาจถึงตายถ้าไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม ในลูกสุนัขโดยเฉพาะลูกสุนัขอายุน้อย  จะทำให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ  ทำให้ตายโดยทันทีโดยไม่แสดงอาการของโรคเลย

การติดต่อ โรคนี้สามารถติดต่อได้ทางการสัมผัสหรือใกล้ชิดกับอุจจาระของสัตว์ป่วย  เพราะในอุจจารจะมีเชื้อไวรัส ปะปนอยู่เป็นจำนวนมาก  เพราะเชื้อนี้จะมีความคงทนที่จะอยู่ได้นาน

การป้องกันรักษา  เจ้าของสุนัขควรฉีดวัคซีนป้องกัน โรคลำไส้อักเสบ ตามระยะเวลาที่กำหนดอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแม่สุนัข  ซึ่งจะมีผลถ่ายทอดภูมิคุ้มกันโรคมาทางน้ำนมเหลือง  และถ้าหากสุนัขตัวใดมีอาการของโรคดังกล่าวควรจะรีบพาไปหาสัตวแพทย์ เพื่อนทำการรักษาที่เหมาะสมโดยเร็วที่สุด  ในขณะเดียวกันก็ต้องทำการฆ่าเชื้อบริเวณที่สุนัขอาศัยอยู่ โดยการใช้ความร้อน  หรือน้ำยาฆ่าเชื้อโรคที่เหมาะสม

 

 โรคพิษสุนัขบ้า

ลักษณะอาการ เกิดจากเชื้อไวรัส  ทำให้สุนัขบ้าแล้วไปติดยังสัตว์อื่น ๆ  รวมถึงคน  ในสุนัขจะพบบ่อยที่สุด เชื้อไวรัส นี้จะเข้าทำลายระบบประสาทและมันสมองส่วนกลาง  ทำให้เกิดการอักเสบเป็นอัมพาตเมื่อเป็นแล้วไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้  และต้องตายอย่างทรมานที่สุด
สุนัขเมื่อเป็นโรคจะแสดงอการป่วยภายใน 20-60 วัน หรืออาจจะเป็นก่อนหรือหลังนี้ก็ได้ ในคนนี้จะประมาณ 15 วัน ถึง 6 เดือน หรือมากกว่านั้น อาการที่พบแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ ชนิดดุร้ายและชนิดซึม

อาการชนิดซึม โรคพิษสุนัขบ้าชนิดซึมนี้ชาวบ้านจะไม่ค่อยรู้จัก เพราะว่าสุนัขไม่แสดงอาการดุร้ายกัดคน สุนัขมักนอนในที่มืดและเงียบ  อ้าปากลิ้นห้อยเล็กน้อย  น้ำลายยืดฟูมปาก  ไม่ดุร้ายถ้าไม่ถูกรบกวน  มีอาการง่วงไม่ยอมเห่า  บางครั้งสุนัขป่วยจะกินอาหารและน้ำได้  แต่ถ้าสังเกตให้ดีจะเลียน้ำไม่เข้าปากเสียส่วนใหญ่  คล้ายกับว่ามีอะไรมาติดคอ ต่อไปก็จะตายหลังจากแสดงอาการได้ 2-3 วัน

อาการชนิดดุร้าย ระยะเริ่มแรกจะสังเกตได้จากอารมณ์และอุปนิสัยเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม  เจ้าของที่อยู่ใกล้ชิดจะสังเกตได้ และหมดแรง  ถ้าได้สังเกตอย่างใกล้ชิดรูม่านตาจะขยายโตกว่าปกติ  สุนัขจะเริ่มมีอาการเริ่มแรกอยู่ 2-3 วัน ก็เข้าสู่ระยะที่ 2 คือ ระยะตื่นเต้น  เป็นระยะที่แสดงอาการ  กระวนกระวาย  มีอาการทางระบบประสาท  ตอบสนองอย่างฉับไว  และรุนแรงต่อเสียงหรือสิ่งกระตุ้นต่าง ๆ  ต่อมาอาการตื่นเต้นกระวนกระวายจะเพิ่มมากขึ้น  อาจแสดงอาการงับแมลงหรือวัตถุที่ขวางหน้า  จะกัดวัตถุ กัดกินสิ่งแปลกปลอมต่าง ๆ  เช่น ก้อนหิน ก้อนดิน เศษไม้

 อาจกัดกินอย่างรุนแรงจนเลือดกบปากหรือฟันหัก  แล้วเริ่มออกวิ่งโดยไร้จุดหมายอันเป็นลักษณะของความบ้าคลั่งอย่างเด่นชัด  เสียงเห่าหอนจะผิดไ ป  เนื่องจากเกิดอัมพาตของกล้ามเนื้อ  กล่องเสียง  ลิ้นห้อย  น้ำลายไหล  ต่อมาเนื้อตัวจะเกร็ง ขาอ่อนเปลี้ยลง ลำตัวจะแข็งสุนัขจะแสดงอาการในระยะตื่นเต้นนี้อยู่  3-7  วัน บางครั้งแสดงอาการในระยะสั้นกว่านี้  อาจสังเกตได้ไม่ทัน คือ  ชักแล้วตายโดยไม่ผ่านอาการระยะที่ 3

 ซึ่งอาการขั้นอัมพาต  สำหรับระยะที่มีอาการอัมพาตสุนัขจะล้มลงแล้วลุกไม่ได้   หางห้อยตก   ลิ้นห้อยยาวออกมานอกปาก   น้ำลายหกมาก   สุนัขอาจแสดงอาการขยอกในลำคอ  ต่อมาอัมพาตจะแพร่ลามไปทั่วตัวแล้วจะตายภายใน 2-4 วัน

การป้องกัน เนื่องจากโรคพิษสุนัขบ้าไม่อาจรักษาได้ เป็นแล้วตาย ร้อยเปอร์เซ็นต์   จึงจำเป็นต้องป้องกันโรคไว้ล่วงหน้า ในบ้านเรามีวัคซีนที่ฉีดป้องกันได้สะดวก  โดยนำสุนัขที่มีอายุตั้งแต่ 3 เดือน ไปฉีดวัคซีนเพื่อนสร้างภูมิคุ้มกันทุก ๆ ปี  ปีละครั้งส่วนสุนัขที่สงสัยว่า ถูกสุนัขบ้ากัด  ให้ฉีดวัคซีนซ้ำอีกครั้งหลังจากถูกกัด

 

 
 
 
  
   
 
 โรคปอดบวม

ลักษณะอาการ โรคนี้มักพบมากในลูกหมาเล็ก ๆ และหมาแก่  เพราะทั้งสองวัยต่างมีภูมิคุ้มกันอ่อนแอพอ ๆ กัน ส่วนหมาหนุ่ม หมารุ่นๆ ไม่ค่อยพบเนื่องจากความแข็งแรงยังมีอยู่เต็มที่    เชื้อแบคทีเรียต้นเหตุของโรคนี้มีอยู่ได้หลายชนิ ด อาทิ  klebsiella  pneumoniae,  E.coli หรือ  pseudomonas spp. และ ฯลฯ  หมาจะแสดงอาการนอนซึม  มีไข้  เบื่ออาหาร ชอบหลบไปนอนที่เย็น เช่น ในห้องน้ำ  มีขี้มูกไหลออกมสีขาวจนถึงสีเขียวข้น หายใจแรงจนถึงกับอ้าปากหายใจไม่ออก  ซ้ำร้ายต้องหายใจทางปากตลอดเวลาเพราะจมูกอุดตัน เต็มไปด้วยน้ำมูก

ข้อควรปฏิบัติ ก็คือให้ความอบอุ่นแก่หมาของคุณอาจเป็นการใส่เสื้อ  ห่มผ้า ปูรองด้วยพื้นผ้า  ใช้หลอดไฟให้แสงสร้างความร้อนอย่าให้นอนในที่เย็นเกินไป  อับชื้น หรือโดนฝนสาด และให้รีบปรึกษาสัตวแพทย์โดยด่วน

 

โรคไข้หัดสุนัข

ลักษณะอาการ โรคนี้เป็นโรคที่เกิดจาก เชื้อไวรัส  อาการรุนแรงมากในลูกสุนัขอ่อนที่เพิ่งเกิด โดยอาจแสดงอาการเพียงการหายใจลำบากและอาการปวดบวม  แล้วตายอย่างรวดเร็ว  ในลูกสุนัขนัขที่มีอายุมากขึ้นอาจมีการอาการไข้สูงและลดต่ำสลับกันไป นอกจากนี้ยังอาการท้องเสีย  มีน้ำมูกข้น  มีขี้ตาแฉะ  เริ่มแรกอาจมีอาการไอ ต่อมาเกิดปวดบวม  เบื่ออาหาร  ซึม  และพบตุ่มหนองบริเวณหน้าท้อง  ระยะต่อมาอาจแสดงอาการทางระบบประสาทให้เห็น  คือเดินโซเซ สั่น แคระแกร็น

การติดต่อ การติดต่อของโรคเป็นได้ง่ายทั้งการหายใจ และโดยการสัมผัสกับสิ่งขับถ่าย  เช่น การกินสิ่งที่ติดเชื้อ น้ำมูก ขี้ตา น้ำลาย โรคนี้ยังไม่มีการรักษาให้หายขาดได้ จึงควรป้องกันโดยการเลี้ยงดูที่ถูกสุขลักษณะ  ให้อาหารที่มีคุณค่า ระวังการติดต่อจากตัวที่ป่วย ควรทำการ ฉีดวัคซีนป้องกันโรคตามระยะเวลาที่กำหนดอย่างเคร่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งวัคซีนในแม่สุนัข  ซึ่งจะมีผลถ่ายทอดภูมิคุ้มกันโรคผ่านทางน้ำนมเหลืองได้

 

 พยาธิ

ชนิด ชนิดของพยาธิที่สำคัญมีอยู่ 2 ชนิด คือ พยาธิไส้เดือน และพยาธิปากขอ

1.  พยาธิไส้เดือน หรือเรียกพยาธิตัวกลม พบมากในสุนัข อาศัยอยู่ในสำไส้มีขนาดยาว 2-3  นิ้ว จะดูดอาหารที่กระเพาะย่อยแล้ว ไข่ของพยาธิจะปนออกมากับอุจจาระ และถูกสุนัขกัดกินเข้าไป  ในลูกสุนัขจะมีอาการท้องป่องคล้ายกับกินอาหารอิ่มทั้งวั น ถ่ายอุจจาระเหลว  ถ้ามีมากจะพบว่าไปอุดตันท่อน้ำดี  เกิดอาการดีซ่านหรือพบว่าลูกสุนัขอาเจียนเอาตัวพยาธิออกมา  การตรวจต้องเอาอุจจาระใหม่ให้สัตวแพทย์ตรวจ  ส่วนการรักษาต้องถ่ายเอาพยาธิออก  ยาที่ใช้ได้ผลดีราคาถูกคือ เปปเปอร์ราซีน ขนาด 100 ม.ก./ก.ก. ให้กินในตอนเช้าก่อนอาหาร

2.  พยาธิปากขอ มีขนาดเล็กมากขนาดเท่าเส้นผม ยาว 1-2  ซ.ม. อาจมองเห็นด้วยตาเปล่าถ้าใช้ความสังเกต  ดำรงชีพด้วยการดูดเลือดจากผนังลำไส้กินเป็นอาหาร ไข่ของพยาธิปากขอจะปนมากับอุจจาระ แล้วออกมาเป็นตัวอ่อน ตัวอ่อนนี้จะเข้าสู่ร่างกายสุนัขด้วยการไชเข้าเท้า  หรือผิวหนัง  หรือที่อื่น ๆ หรือโดยการกินเข้าไปก็ได้  สุนัขที่มีพยาธิปากขอจะพบอาการครั้งแรกคือ  โลหิตจาง  ดูได้ที่สีของเหงือกหรือเปิดตาดูมีสีซีด   ถ่ายอุจจาระออกมาเป็นกองเล็ก ๆ สีดำ ลูกสุนัขจะมีอาการหงอยซึม  เลี้ยงโตช้า  การถ่ายพยาธิปากขอนี้ควรถ่าย 3-4 เดือนต่อครั้ง หรือต้องนำเอาอุจจาระใหม่ ๆ ไปให้สัตวแพทย์ตรวจหาไข่ของพยาธิเมื่อสงสัยว่าเกิดกับสุนัข

 

 

เห็บหมา

ลักษณะของโรค   เห็บคอยดูดเลือดทำให้หมาซูบซีด  โลหิตจาง  นำโรคพยาธิเม็ดเลือดมาสู่หมา